Een toename van het gebruik van pre-exposure profylaxe om HIV-overdracht bij mannen die seks hebben met mannen te voorkomen, zou op lange termijn HIV in deze populatie in Nederland kunnen elimineren.

Deze conclusie is deze week getrokken op basis van een wiskundig modelleringsonderzoek onder leiding van Nederlandse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift AIDS.

Pre-exposure profylaxe (PrEP) is een veelbelovende interventie die een einde kan maken aan de HIV-epidemie onder mannen die seks hebben met mannen (MSM) in Nederland. In een recent onderzoek, financieel mogelijk gemaakt door het Aidsfonds, beoordeelde dr. Ganna Rozhnova van het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde van het UMC Utrecht de impact van PrEP op de HIV-prevalentie in MSM en bepaalde de niveaus van PrEP-dekking die nodig zijn voor de eliminatie van HIV op termijn.

Wiskundig model

Ganna Rozhnova legt haar onderzoek uit: "We hebben een wiskundig model ontwikkeld voor de overdracht van HIV via onbeschermde seks in een populatie van MSM. We hebben hen onderverdeeld op basis van het aantal seksuele partners en hebben universele antiretrovirale behandeling (ART) geïncorporeerd en dagelijkse PrEP-gebruik, afhankelijk van het seksuele risicogedrag van een individu. Het model stelde ons in staat om de toekomstige HIV-prevalentie, ART- en PrEP-dekking te voorspellen voor het verhogen van PrEP- en ART-opnameniveaus en om te onderzoeken hoe deze werden beïnvloed door PrEP-effectiviteit en de duur van PrEP-gebruik."

HIV-eliminatie

Het model toonde aan dat op het huidige niveau van ART-dekking van 80 procent, PrEP-effectiviteit van 86 procent en een gemiddelde duur van PrEP-gebruik van 5 jaar, een PrEP-dekking van 82 procent vereist zal zijn in de hoogste risicogroep (12.000 mannen met meer dan 18 seksuele partners per jaar). Definitieve eliminatie van HIV zal een zeer lange tijd vergen, maar de incidentie en prevalentie van HIV daalde naar schatting met ongeveer vijftig procent ongeveer 15 en 40 jaar na de start van de PrEP-interventie.

Rozhnova zegt over de praktische betekenis van deze studie: "Wij geloven dat onze studie een tijdige bijdrage is die helpt bij het plannen van de PrEP-inzet in Nederland en het elimineren van HIV bij MSM in de komende decennia."

Over PrEP

PrEP is een profylactisch medicijn tegen HIV dat dagelijks moet worden ingenomen door een persoon die nog niet is geïnfecteerd en onbeschermde seks heeft. Het medicijn, dat voorkomt dat HIV zich vermenigvuldigt in de immuuncellen, bestaat uit een combinatie van twee virusremmers die samen voorkomen dat iemand HIV krijgt. PrEP kan het risico op het krijgen van HIV bij MSM aanzienlijk verminderen, hoewel het geen volledige bescherming biedt. Elk jaar worden in Nederland ongeveer 800 nieuwe patiënten gediagnosticeerd met HIV. Zorgverzekeraars dekken nog niet de kosten (€ 50 per maand) voor PrEP, waardoor het gebruik stagneert tot ongeveer 10 procent van de MSM met het hoogste risico. In de nabije toekomst zal echter in Nederland PrEP worden opgenomen in de basisverzekering, waardoor de opname naar verwachting aanzienlijk zal toenemen.

Publicatie

Rozhnova G, Heijne J, Bezemer D, van Sighem A, Presanis A, De Angelis D, Kretzschmar M. Elimination prospects of the Dutch HIV epidemic among men who have sex with men in the era of pre-exposure prophylaxis. AIDS 2018;32:2615-2623